Alle berichten

Ondermijnt een WIA-verzekering de bedoeling van de wet?

De meeste mensen zullen moeten werken om aan hun dagelijkse behoeften te voldoen. Wanneer een werknemer in Nederland ziek wordt en daardoor niet kan werken, hebben wij echter een goed vangnet om het inkomensverlies te beperken.

Vangnet bij arbeidsongeschiktheid

Van origine heeft Nederland een verzorgingsstaat. Een onderdeel hiervan is inkomen bij ziekte dan wel arbeidsongeschiktheid, dat voor een groot gedeelte via een publiek stelsel is bepaald. Voor de eerste 104 weken van ziekte is een werknemer beschermd tegen (te veel) inkomensverlies via een loondoorbetalingsverplichting van de werkgever of via de ziektewet (enkele uitzonderingen daargelaten). Mocht een werknemer voor langere tijd ziek zijn of om andere redenen door een medische aandoening niet kunnen werken, dan spreken wij in de sociale zekerheid van arbeidsongeschiktheid. In dit geval zal het van de werkgever te veel vergen om deze werknemer financieel te blijven ondersteunen en zal dit via het publieke stelsel gebeuren.

Van WAO naar WIA

Bij arbeidsongeschiktheid kan een werknemer een uitkering ontvangen op grond van de Wet Inkomen naar Arbeid, de WIA. Voorheen kregen werknemers een uitkering op grond van de Wet op de Arbeidsongeschiktheidsverzekering (WAO) en nog steeds zijn er (oud-)werknemers die gebruik maken van deze regeling. De wetgever heeft in 2006 voor een andere wet gekozen, omdat hij bij arbeidsongeschiktheid niet de focus wilde leggen op arbeidsongeschiktheid, maar op de mate van arbeidsgeschiktheid van een werknemer. De bedoeling was dat er gekeken werd naar wat een werknemer nog wél kan en dat werknemers geprikkeld werden om gebruik te maken van de mogelijkheden die zij nog wel hebben. Dit kwam in plaats van de WAO-visie waarbij werd gekeken naar wat de werknemer niet meer kan, en het zuivere inkomensverlies wat daarmee werd geleden.

In de memorie van toelichting van de WIA wordt kritiek geuit op het gebrek aan activerend karakter van de WAO. Voorheen was het beeld dat een arbeidsongeschikte volledig was afgeschreven voor het gehele arbeidsproces en van dat beeld wilde de wetgever af. Dat is in mijn opinie een redelijk doel, als je immers geen benen meer hebt kunt je misschien moeilijk een beroep als buschauffeur uitoefenen (al is het niet onmogelijk), maar het doet niets af aan de kwaliteit van de hersencapaciteit en daarom zijn er nog tal van beroepen wél mogelijk.

Financiële prikkel versus inkomensverzekering

In de WIA is de uitkering, zeker voor langdurig en gedeeltelijk arbeidsongeschikten, drastisch lager geworden. Om die reden bieden verschillende verzekeraars WIA-verzekeringen aan, die bij langdurige en/of gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid dit verschil (gedeeltelijk) compenseren. Maar is dit wel een goed idee? Begrijp me niet verkeerd, ik ben een grote voorstander van de Nederlandse bescherming tegen inkomensverlies, maar wordt met dit soort verzekeringen het gehele doel van de wet niet teniet gedaan? De lagere uitkering binnen de WIA, of, in het geval van inkomensverlies van minder dan 35%, het gebrek aan uitkering moet juist zorgen voor een financiële prikkel om een baan te zoeken.

Ik ben van mening dat WIA-inkomensverzekeringen de financiële prikkel bij arbeidsongeschikten weghalen. Met de WIA heeft de wetgever juist bewust voor deze financiële prikkel gekozen. Ook wanneer een werknemer een medische aandoening heeft, waardoor een werknemer zijn beroep niet kan uitoefenen, zal hij met financiële prikkels gestimuleerd moeten worden om een nieuwe baan te zoeken.

Arbeidsongeschiktheidspercentage

Het arbeidsongeschiktheidspercentage van een (oud-)werknemer wordt bepaald door het inkomensverlies dat een werknemer heeft, doordat hij niet meer hetzelfde werk als voorheen kan uitoefenen als gevolg van zijn medische aandoening. Zonder de discussie te openen of dit wel of niet de juiste meetmethode is om arbeidsongeschiktheid te meten, zegt dit natuurlijk niets over de medische toestand van de persoon in kwestie. Wanneer iemand een laag inkomen heeft en daardoor door een medische aandoening relatief weinig inkomen kan verliezen, kan het goed zijn dat hij in mindere mate arbeidsongeschikt is, ondanks een ernstigere medische aandoening dan een medewerker die vijftigduizend euro op jaarbasis verdient. Hierbij is het inkomensverlies natuurlijk meer waarschijnlijk. Dit hoeft niet te betekenen dat ze geen kans hebben op een baan, per slot van rekening heeft het UWV wel arbeidsgeschiktheid bepaald, maar hebben ze even veel kans op een nieuwe baan. Daar valt over te twisten. Er zijn geen harde cijfers die mijn stelling bevestigen, maar ik vermoed dat de werknemer met een laag inkomen meer wordt benadeeld door deze maatregel, dan de werknemer met een hoog inkomen. In dat opzicht zal een WIA-verzekering de ongelijkheid verminderen. Dit lijkt me echter niet de taak van een verzekeraar en is naar mijn mening een overheidstaak, mocht die het als problematisch ervaren.

Subsidieregeling

Zoals inkomensverzekeraars een beschermingsmogelijkheid aanbieden, zie ik het meer als een subsidieregeling. Het werkloosheidsrisico dat door de WAO werd gestimuleerd, wordt in stand gehouden door de WIA-inkomensverzekeringen. Een werknemer wordt niet gestimuleerd om een baan te zoeken voor het arbeidsgeschikte gedeelte, want hij heeft ‘genoeg’ inkomen.

Een persoon mag nooit onder een bepaald minimum komen en daar zal altijd een vangnet voor moeten zijn. Dit bestaat ook in de vorm van een uitkering op grond van de Participatiewet (voorheen Bijstandswet). Zelfs als iemand ziek wordt zal er een financieel vangnet moeten zijn, zodat de financiële klap kan worden opgevangen. Dit betekent echter niet dat een werknemer voor altijd financieel ondersteund moet worden, zonder dat daar een prestatie tegenover staat. Dit gebeurt ook zeker niet altijd, maar door het gebrek aan een financiële prikkel wordt dit wel in de hand gewerkt. Ik pleit voor een andere vorm van ondersteuning die meer constructief is, zoals hulp bij het zoeken van een alternatieve baan en eventueel omscholingsmogelijkheden. Dit bestaat nu ook, maar zijn nu een klein onderdeel van de WIA-inkomensverzekering. Dit zou mijns inziens het hoofdonderdeel moeten zijn.

Discussie

Is het goed dat een verzekeraar een werknemer een beschermingsmogelijkheid biedt bij arbeidsongeschiktheid om het inkomensverlies te beperken? Wordt hiermee het doel van de wet ondermijnd? Moeten we ons niet bemoeien met deze materie en is het goed dat dit op de particuliere markt op grond van de wensen van de markt? Na ruim tien jaar WIA is het goed om stil te staan of het doel van de wet niet wordt ondermijnd door WIA-verzekeringen en als dit al zo is, of dit veranderd zou moeten worden.

Myrthe Misset

Junior Consultant - AP Support

Nieuws

Gerelateerd nieuws

Lees meer >